عبد المحمد آيتى
5
تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )
اصطلاحات مالياتى و ديوانى را كه در متن بود ، چه آنها كه به لغت مغولى بود و چه آنها كه به لغت عربى و فارسى ، بهتر ديد كه به همان صورت در تحرير جديد باقى گذارد . چه اين اصطلاحات را معانى خاصى است كه از ترجمهء آنها مقصود اصلى به حاصل نمىآيد و براى مزيد فايدت اگر چه براى اهل فضل تحصيل حاصل و توضيح لاطائل است لغتنامهء مختصرى در پايان كتاب ترتيب داد . شرح آن لغات و اصطلاحات را بيشتر از كتاب گرانقدر « كشاورزى و مناسبات ارضى در ايران عهد مغول » تأليف محقق روسى : اى . پ . پطروشفسكى . ترجمهء فاضل محترم آقاى كريم كشاورز گرفت زيرا در هيچجا از منابع موجود كه به آنها مراجعه شد آنچنان استقصاء و تتبعى كه در آن كتاب رفته است ديده نشد . و نيز در املاء اسامى مغول بهتر آن ديد كه در هر جاى كتاب همانطور كه نويسنده ضبط نموده است استنساخ شود . يعنى از يكنواخت كردن آنها در متن ، مزيد حفظ امانت را خوددارى نمود و در قسمت اعلام وجوه مختلف را يادداشت نمود . پس در اين كتاب ممكن است يكجاى بلوغان و جاى ديگر بولوغان و يا بلغان ملاحظه كنيد و در اعلام ضمن يادداشت بولوغان به دو وجه بلوغان و بلغان هم اشاره كرده است . اين نكته نيز ناگفته نماند كه نويسنده در تحرير وصاف رنجى توانفرسا متحمل شد و قصدش آن بود كه كتاب كاملا از هر نقص برى باشد و مطلبى فائت نگردد و دقيقهاى فروگذاشته نشود . اما كتابى كه به انشاء مردى ديوانى باشد مسلما پر از اصطلاحات ديوانى است كه قاعدة برخى از آنها بكلّى مهجور و فراموش شده و در جائى نيز ضبط نگرديده است از اينرو مسلم مىداند كه كتاب حاضر عارى از نقائصى نيست اين شما خوانندگان محقق مدقق هستيد كه خطاهاى موجود را به عين رضا نمىنگريد و كار بنده را اگر نقصى داشته باشد كمال خواهيد بخشيد . عبد المحمد آيتى ساوه بيست و هفتم ارديبهشت سال 1346 شمسى